Genel Kurul’da, Yeni Parti’nin “tekstil ve hazır giyim”, DEM Parti’nin “kadına yönelik şiddet”, CHP’nin “şehitler ve gaziler”, İYİ Parti’nin “ekonomide kayıt dışılık”, Yeni Yol Partisi’nin “dijital pazar yerleri” ve AK Parti’nin “Genel Kurulun gündem ve çalışma saatleri” hakkındaki önerileri ayrı ayrı görüşüldü.
Partisinin grup önerisi üzerinde söz alan İYİ Parti Balıkesir Milletvekili Burak Dalgın, kolay para, kayıt dışı para, kara para ve kredi batağının Türkiye için gerçek bir beka meselesi olduğunu söyledi. Bu durumun vergi adaleti, toplumsal huzur, finansal itibar ve gençlerin geleceği açısından önemine işaret eden Dalgın, “Gelin, bu bataklığı kararlılıkla beraber kurutalım. Gelin, gençlerimizi çetelerden, KOBİ’mizi, esnafımızı, sanayicimizi haksız rekabetten, vatandaşımızı güvencesizlikten koruyalım. Gelin, Türkiye’de alın teriyle doğru düzgün bir hayat kurulabileceğini bütün vatandaşlarımıza gösterelim.” dedi.
Yeni Yol Partisi İzmir Milletvekili Mustafa Bilici de 2025 yılında yapılan 131 binden fazla iş yeri denetiminde yaklaşık 34 bin kişinin sigortasız çalıştırıldığının tespit edildiğini, bu nedenle 4 milyar liranın üzerinde idari para cezası kesildiğini aktardı.
Bu denetimlerin değerli olduğunu vurgulayan Bilici, “Sigortalı çalışmak anayasal bir haktır ve kayıt dışı istihdam çalışanı emeklilikten mahrum bırakırken, sosyal güvenlik sistemini de haksız rekabet ve prim kaybıyla zayıflatır. Ancak meselenin sigortasız işçide bittiğini savunmak en büyük yanılgıdır. Kayıt dışı ekonominin bir de siyasi ve finansal ayağı vardır ve rakamlar bu ayağın küçük esnaftan çok daha büyük olduğunu göstermektedir.” diye konuştu.
“Kayıt dışıyla yeterli bir şekilde mücadele etsek bütçe açığını ortadan kaldıracağız”
CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay ise kayıt dışı ekonomi denilince, yapılan ekonomik faaliyetlerden dolayı vergisi ve Sosyal Güvenlik Kurumu primi alınmayan veya yasal yükümlülüklerin yerine getirilmediği bir ekonomik alanın anlaşıldığını söyledi.
Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın yüzde 3’ü büyüklüğündeki bir ekonomik alandan söz edildiğini ifade eden Akay, Türkiye’nin 2026 yılı bütçesindeki bütçe açığının tahminen 2 trilyon 712 milyar lira olduğunu belirterek, “Demek ki kayıt dışıyla yeterli bir şekilde mücadele etsek bütçe açığını ortadan kaldıracağız.” ifadesini kullandı.
Türkiye’nin geçmişte Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından gri listeye alındığını belirten Akay, bu yüzden doğrudan sermaye yatırımlarıyla Türkiye’ye yeterli para girişinin olmadığını savundu.
Türkiye’nin gri listeden çıktığını hatırlatan Akay, “Eğer gerekli önlemler alınmazsa, bu denetlemeler artırılmazsa tekrar gri listeye girmekle karşı karşıya kalacağız.” diye konuştu.
DEM Parti Mersin Milletvekili Ali Bozan da kayıt dışı ekonominin tam anlamıyla hırsızlık olduğunu dile getirerek, bununla mücadelenin iktidarın görevi olduğunu belirtti.
“Şu anda ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’sının en az yüzde 15’ini birileri çalıyor ve yine kayıt dışı ekonomi konusunda OECD ülkeleri arasında Türkiye şu anda birinci ülke konumunda.” görüşünü paylaşan Bozan, kayıt dışı ekonomiyle etkin bir şekilde mücadele edilirse, emekliye, asgari ücretliye iyi bir zam yapılabileceğini, esnafın, çiftçinin, öğrencinin derdine derman olunabileceğini ifade etti.
Yeni Parti Hatay Milletvekili Servet Mullaoğlu da kayıt dışı ekonomiye karşı etkin mücadele verilmediğini savundu.
Sadece polisiye tedbirlerle mücadele etmenin gerçekçi ve etkin olmadığını dile getiren Mullaoğlu, “Kara parayı, kumarı yaratan ekonomik sıkıntıları, ekonomik boşlukları giderici etkin, ek tedbirler almak durumundayız.” şeklinde konuştu.
Gelişmiş ülkelerin ekonomik sistemlerden kaynaklanan ekonomik değerleri bile kayıt altına aldığını anlatan Mullaoğlu, “Biz yarattığımız boşluklarla depremzede esnafa vergi denetmeni gönderiyoruz. Kasada bütün gün oturuyor. Kaçak mı var? Kaçak sizin kamu yönetimi anlayışınızda.” sözlerini sarf etti.
Gençlerin iş bulamadığını, birbirlerinden etkilenerek kumara yöneldiğini söyleyen Mullaoğlu, “Bu, sadece bir ekonomik kayıp olarak değerlendirilmemesi gereken, aynı zamanda milli güvenliğimizi tehdit eder boyuta gelen çok önemli bir mesele olarak algılanmalı ve gerçekten gerekli tedbirler alınmalı.” dedi.
“Operasyonlar güvenlik bürokrasimizin suç örgütleriyle etkin mücadele yürüttüğünün ispatı”
AK Parti Samsun Milletvekili Ersan Aksu ise kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin herkesin ortak hassasiyeti olduğunu kaydetti. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Eylem Planı’nın hassasiyetle tatbik edildiğine dikkati çeken Aksu, devletin kurumlar arası veri entegrasyonu ve dijital analizlerle kayıt dışılık ve vergi kaybı risklerine anında müdahale ettiğini vurguladı.
Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının (MASAK) yaptığı operasyonlara değinen Aksu, şunları kaydetti:
“Yasa dışı bahis, şans oyunları ve kumarla mücadele kapsamında internet siteleri izlenmekte, ihbar ve şikayetler değerlendirilmekte, erişimin engellenmesine yönelik işlemler yürütülmekte ve gerekli adli süreçler takip edilmektedir. Bu alanda yapılan operasyonlar bir zafiyet olduğunu değil, güvenlik bürokrasimizin ve bağımsız yargımızın organize suç örgütleriyle ne derece etkin ve tavizsiz mücadele yürüttüğünün ispatıdır.”
Görüşmelerin ardından yapılan oylamalarda Yeni Parti, DEM Parti, CHP, İYİ Parti ve Yeni Yol Partisi’nin grup önerileri kabul edilmedi.
Çalışma takvimi
Öte yandan AK Parti’nin, Genel Kurulun gündem ve çalışma saatlerine ilişkin grup önerisi kabul edildi.
Buna göre, Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi gündemin üçüncü sırasına alındı. Bugün Genel Kurul’da Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi görüşülecek.
Gündemin ikinci sırasında Türkiye ile Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması Sekretaryası Arasında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansının Otuz Birinci Oturumu, Kyoto Protokolü Taraflar Toplantısı Olarak Düzenlenen Taraflar Konferansının Yirmi Birinci Oturumu, Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı Olarak Düzenlenen Taraflar Konferansının Sekizinci Oturumu, Bağlı Organların Oturumları ve Diğer BMİDÇS Toplantılarına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi yer alıyor.
Genel Kurul, 30 Temmuz Perşembe günü yapılacak birleşimde, Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerinin tamamlanamaması halinde 31 Temmuz Cuma günü de toplanacak.
Genel Kurul ayrıca, 4-5-6 Ağustos’ta da gündeminde yer alan kanun tekliflerini görüşmek üzere toplanacak.
Öte yandan DEM Parti Bitlis Milletvekili Semra Çağlar Gökalp’in “Said-i Kurdi’nin Mezar Yerinin Tespit Edilmesi, Mirasçılarına Tazminat Ödenmesi ve Başta Risale-i Nur Külliyatı Olmak Üzere Tüm Eserlerinin Koruma Altına Alınmasına Dair Kanun Teklifi”nin doğrudan Genel Kurul gündemine alınmasına ilişkin önergesi, yapılan oylamada kabul edilmedi.
Danışma Kurulu kararı
Genel Kurul’da kabul edilen Danışma Kurulu kararı gereğince, TBMM Başkanlık Divanı’nda Yeni Parti’ye düşen 3 üyelik, 1 başkanvekilliği, 1 idare amirliği ve 1 katip üyelik şeklinde, CHP’ye düşen 2 üyelik ise 2 katip üye şeklinde dağıtıldı.
Başkanlık Divanı’nda boş bulunan ve Yeni Parti’ye düşen Meclis Başkanvekilliğine Ankara Milletvekili Tekin Bingöl, boş bulunan ve Yeni Parti’ye düşen idare amirliğine Kocaeli Milletvekili Harun Özgür Yıldızlı seçildi.
Genel Kurul’da daha sonra öğrenci affına ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerine başlandı.
Farklı alanlardaki önergelerin tek tek ele alınması önemliydi; özellikle kadına yönelik şiddet ve ekonomide kayıt dışılık gibi konuların gündemde kalması gerekiyor. Muhalefet önerilerinin neden reddedildiğine dair daha açık ve ayrıntılı bir tartışma beklerdim.