Türkiye’de meteorolojik şartlarla doğrudan ya da dolaylı bağlantılı aşırı doğa olaylarının sayısı son 20 yıl içinde iki katından fazla bir artış gösterdi.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) verilerine göre, 2000’li yılların başında yıllık olarak 400’ün altında kalan aşırı olay sayısı, 2026’nın Ocak-Eylül döneminde bin 329’a ulaştı. Şiddetli yağışlar, seller, fırtınalar, hortumlar, dolu, yıldırım ve heyelan gibi olaylar son yıllarda Türkiye’nin farklı bölgelerinde can kaybına ve maddi zarara yol açtı.
EKSTREM HAVA OLAYLARINDA DİKKAT ÇEKEN ARTIS
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileri, Türkiye’deki aşırı meteorolojik olayların yıllar içindeki artışını gözler önüne serdi. 2014 yılında 500’e ulaşan olay sayısı, 2015’te 959’a, 2016’da ise bin 313’e yükseldi. 2017 yılında kaydedilen aşırı olay sayısı 598 olurken, bu sayı 2019’da 935’e, 2020’de ise 984’e çıktı. 2021 yılında bin 24 olay kaydedildi ve bu rakam, 2022’de bin 30’a ulaştı. 2023 yılında ise bin 475 aşırı olayla incelenen dönemin en yüksek seviyesine erişildi. 2024’te bin 257, 2025’te ise bin 11 olay kayıtlara geçti.
2026’NIN İLK DOKUZ AYINDA BİN 329 OLAY
2026’nın Ocak-Ağustos döneminde Türkiye genelinde bin 263 aşırı meteorolojik olay kaydedilmiştir. Bu dönemdeki olayların yüzde 33’ünü şiddetli yağışlar ve seller oluşturdu. Fırtınalar yüzde 20, dolu yüzde 17, heyelan yüzde 10 ve yoğun kar yağışı da yüzde 8 oranında görüldü. Yıldırım düşmesi ve çığ olayları da diğer meteorolojik tehlikeler arasında yer aldı. Eylül ayında ise toplamda 66 meteorolojik olay kaydedildi; bunlardan şiddetli yağış ve sellerin payı 24, fırtınaların payı ise16 oldu. Ayrıca bu ay içerisinde iki orman yangını ve bir kum fırtınası meydana geldi. Böylece, yılın ilk dokuz ayında kaydedilen aşırı olay sayısı bin 329’a yükselmiş oldu.
EN FAZLA ŞİDDETLİ YAĞIŞ VE SEL GÖRÜLDÜ
Aşırı meteorolojik olayların yıllara göre dağılımında şiddetli yağışlar ve seller öne çıkmaktadır. Özellikle;2015,2018,2019,2020,2023 ,2024 ve 2026 yıllarında şiddetli yağışlar ve seller en yüksek orana sahip olmuştur.Buna karşın;2014 ,2017 ve 2021 yıllarında fırtına ve hortumlar ilk sırada yer almışken;2016 yılında sıcak hava dalgaları , 2025 yılında ise fırtınalar dikkat çekmiştir . Aynı zamanda; 2022 yılındaki aşırı meteorolojik olayların %33.6’sını şiddetli yağışlar oluşturmuştur.
2020’D E ÇIĞ VE SELLER CAN ALDI
İstatistiklere göre;2020 yılında Türkiye’de gerçekleşen aşırı hava olaylarının %30’unu şiddetli yağışlar ve seller oluştururken,%27’sini fırtınalar,%23’ünü ise dolu kapsadı.Aynı yıl Van’daki çığ felaketinde toplamda41 kişi yaşamını yitirdi.Giresun ve Bursa’daki sellerde10 kişi,yıldırım düşmesi sebebiyle de2 kişi hayatını kaybetti.
2021’D EKİ SEL FELAKETİNDE97 KİŞİ YAŞAMINI YİTİRDİ
Yine aynı şekilde;2021 yılına ait istatistiklerdeki verilere göre; ekstrem hava olaylarının %40’ını fırtına ve hortumlar,%28’ini şiddetli yağışlar ile seller oluşturmaktadır.Bunun yanı sıra dolu aşırılıkları %13,siyah kar yağısının payıda %7 olarak görünmektedir.Bir başka açıdan bakacak olursak ;Kastamonu,Sİnop,Bartın’da meydana gelen sel felaketlerinde toplamda97 kişi yaşamlarını yitirmiştir.Orman yangınlarında ise3 kişi hayatını kaybetmiştir.
2023’T E REKOR KIRILDI
Tüm bu verilere dayanarak belirtmek gerekir ki;Türkiye’deki ekstrem hava olayı miktarı ,2023 yılı itibariylebin475’e ulaşmış olup incelenen dönem itibariyle en yüksek seviyeye çıkmıştır.Bu tür durumların %38’inişidddetli yağmur ile sel,%23’ünü firtına,%16’sını dolu oluşturmaktadır.Yıldırım düşmesi ile yoğun kar yağışı her biri %6 oranında ,heyelan%5,hortum%2 pay almıştır.Ayrıca aynı yıl Şanlıurfa’da yaşanan sel felaketinde21 kişi hayatını kaybetmiştir.
2024 VE 25’T E DE EKSTREM OLAYLAR SÜRDÜ
Bunun yanı sıra ; geçerli olan verilere göre ; 2024 yılı itibarıylabin257 ekstrem hava olayı meydana gelmiştir.Bunların %35’ini şiddetli yağmur ile sel,%20’sini firtinalar,%18’ini dolu oluşturmaktadır.Antalya’da yaşanan bir sel felaketinde1 kişi yaşamını yitirirken ; aynı şekilde ; yeni yılda yani ;25’te debin11 ekstrem durum kayıt altına alınmıştır.Olaylardan %27’si firtina ,%23’ü şiddetli yağmur ile sel,%17’si dolu ,%11’i kar yağısıdır.Don,yıldırım,havyalan,hormunda ayrıca her sene boyunca karşılaşılan diğer ekstrem durumlar arasındadır.
TÜRKİYE’DE METEOROLOJIK RISKLER ARTIYOR
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün verileri göstermektedir ki Türkiye’de şiddetli yağışlar,seller,firtinalarve diğer aşırı meteorolojik durumların son yıllarda yüksek seviyelerde seyrettiği ortadadır.Bilhassa noktada dikkat çekici olan husus iseşidddetli yagmur ilesellerin pek çok yılda en sık gözlemlenen aşırılık türleri olmasıdır.Ayrıca ;26’nın henüz ilk dokuz ayında toplamda1bin329 aşılık durumun içerisine alınması,daha önceki yılların birçokundaki toplam sayısının aşıldığını göstermektedir.
